Danh mục

Philosophy

22 bài viết

Quán cafe đầu hẻm sáng nào cũng đón mấy cậu, mấy chú mở hàng ngồi tám chuyện yêu nước, thương dân, thiên hạ làm sao cho thái bình. Ba ngày Tết, ngồi bàn dưới nghe lỏm được câu chuyện hôm nay của mấy chú bàn chủ đề tiến lên, xập xám. Đầu hẻm có cái đồn tạm giam, toàn công an rồi dân phòng, không gầy sòng được thì mình đánh bằng lý thuyết. Coi lý thuyết của ai giỏi hơn thì thằng người còn lại.

Nếu gọi bài cào là cấp một để làm quen mặt bài, cách tê (Catte) chắc là trung học, vậy thì tiến lên là trung học phổ thông. Chơi được xập xám là vô đại học rồi.

Tôi rất thích học cấp một, học giỏi nhất mấy lớp này. Trung học thi thoảng cũng thắng, thua đa số. Cấp ba thì rất thích vì cái món này nó hay lắm khi đủ tay: mỗi quân đều bốn, ai cũng có cơ hội nắm trong tay sức mạnh bằng nhau, tuy vậy chứ đánh thua cả đời cũng chỉ vài lần có đủ mỗi quân một lá. Sự không cân bằng nó mới hay làm sao. 52 lá cũng giúp cho việc phán đoán mỗi tay đang cầm 13 lá gì cũng thú vị. Rồi còn bài binh bố trận trong 13 quân như thế nào để có khi chỉ là không chết trắng, hoặc thắng nhiều nhất có thể, thắng nhiều nhất dù thua ba. Tiến lên hay như vậy thì binh xập xám là đỉnh cao nhất của môn điều khiển 13 quân. Tôi cho là hai môn này ăn đứt Poker ở tính chiến thuật.

Cái cách mà mấy chú ngồi đánh bằng lý thuyết rõ ràng là phương pháp lập thuyết (theorycrafting). Điều kiện không cho phép thực hành thì ngồi đánh nhau bằng lý thuyết, cũng là luyện nội công.

Tôi thích học lý thuyết từ mấy bàn cafe. Chứ đánh mấy môn trên trung học cơ sở tôi toàn thua, vì không nhanh nhẹn tính toàn được cục diện trận đấu, nhất là sau trận thứ hai mươi tư hay gì đó. Trí nhớ của tôi giỏi khi nó gắn liền với câu chuyện, sự vật, hay cảm xúc. Phân tích của tôi sâu nên cần một ván bài lớn, kéo dài nhiều năm. Còn lại thì chỉ biết trông cậy vào số phận, may mắn chia đều là công bằng nhất, thua sẽ không thấy mình dở, thắng sẽ thấy số mình đỏ.

Nói vậy chứ năm nay chưa được động não đầu xuân với mấy trò sát phạt, toàn là dành thời gian với mấy bạn già lý thuyết AI cho cú cược lớn nhất cuộc đời trong mấy năm tới.

Philosophy

Xập xám là lập thuyết

52 lá bài chia cho 4 người, ai cũng có cơ hội nắm trong tay sức mạnh bằng nhau.

Feb 21, 2026 3 min

Hơn 22 năm viết chữ kiếm sống trên phần mềm, viết chữ nào ra cũng thấy khó quá. Hồi 16 tuổi mới tập tành viết các chữ đầu tiên trong Pascal thấy nặng nề vô cùng, 42 tuổi viết chữ thứ hai ba triệu gì đó thấy ít nặng hơn. Sao cái nghề kỹ sư này lại phải giỏi ngôn ngữ? Đụng vô cái gì cũng phải đặt tên, con chó con nhà hàng xóm cho mang về đặt tên thì thích thú lắm, để yêu thường chăm sóc nó. Cái máy vô tri vô giác đã đành, mấy cái dòng chữ thụt ra thụt vô với hàng trăm ám hiệu phải nhớ, lại phải đặt tên cho nó. Còn hơn cô giáo bắt viết ngay hàng thẳng lối, nắn nót từng dấu, vì chỉ cần thiếu một dấu chấm dấu phẩy, đào bới cả tháng không hiểu tại sao, khách hàng có tiền không lấy được để chữa bệnh lần tiếp theo…

Tôi không hiểu nổi tại sao phải cực khổ như vậy mới làm được một thứ quan trong như là phần mềm, là các công cụ giúp người. Không cần làm có được không? Chưa được. Tìm cách dễ nhất để làm ra sản phẩm tốt nhất.

Cái nghề này làm cho tụi tui lâu ngày trở thành kỹ sư vô cảm, hay bực bội cáo gắt, nặng hơn là khi có thêm chút tự ái. Tôi nỗ lực lắm mới viết ra được các từ ngữ cho cái máy này, mấy người yêu đơn phương tưởng hay hả, thử yêu cái máy đi! Chưa nói phải yêu cái khô khan của mấy anh đi trước để lại nhen, gọi luôn là hốt shit. Thành ra tôi hay nói vui là: nó lại vô chế độ Chí Phèo, vừa viết vừa chửi. Thôi cũng được, Chí Phèo chửi dữ lắm, rồi hắn cũng yêu nhiều. Hắn sẽ yêu khi hắn hiểu cái máy này chỉ là công cụ để mang tình yêu đến cho một đối tượng là một người khác dùng.

Khó lắm để nhìn thấy ẩn ý đằng sau hành động đẹp và không đẹp.

Hôm qua vậy thôi, nay đã khác rồi.

Cái tính kêu ngạo, cái tôi to như bánh xe bò, cái sự không trung thành, cái lòng tham của các đồng nghiệp viết chữ kiếm ăn của tôi đã hết đất dụng võ. Không phải tôi không chờ ngày này. Ngày mà những người viết phần mềm bị đẩy vô tình thế của bác xe ôm lừa tôi, một học sinh tỉnh lên thăm mẹ bệnh nặng, để lấy mười ngàn năm 2001. Bác xe ôm tìm cách thu được nhiều nhất với người mình sẽ không gặp lại. Ba tôi cũng chạy xe ôm, ba không lấy tiền bà cụ mỗi sáng qua phà đi chợ. Sự xa xỉ mà cái nghề lập trình được ban tặng là bất công với xã hội. Tôi nhìn nó tương đồng với các cầu thủ được trả lương một trăm nghìn bảng mỗi tuần năm 2000. Juan Mata, Paul Scholes thấy đây là bất công cũng phải nhận. Cái nghề mà cung ít hơn cầu thì vậy.

Hết rồi.

Giờ chỉ còn đất cho các bác xe ôm có tình. Xe công nghệ cũng chạy, phụ thôi. Chứ đưa đón con gái lớn của ảnh ngày bốn bận đã hết thời gian. Lâu lâu đi mua giùm ảnh mấy con trùn cho cá ăn, ảnh đi nhậu thì lấy xe chở ảnh về cho an toàn. Có cái tình. Bây giờ cần bỏ cái hồn của người vào sản phẩm. Đâu phải chỉ bây giờ, luôn phải như vậy. May thay, bây giờ là lựa chọn duy nhất. Làm thế nào mà để cái tâm, cái hồn truyền vào thứ vô tri đạt được cảnh giới mà tôi hay nói tục là: dùng phần mềm mà sướng chảy nước *miếng*, thì sẽ thành công.

Philosophy

Để cái tâm chảy nước miếng

Bây giờ cần bỏ cái hồn của người vào sản phẩm.

Feb 7, 2026 4 min

Philosophy

Sống

Người phương Đông không cần đặt mình gần cái chết để thấy mình đang sống.

Feb 23, 2025 1 min

Học giao tiếp.

Muốn thử trình độ giao tiếp, hãy giao tiếp với đứa trẻ.

Đại đa số đều nản kèo, nhất là những đứa chưa phải nuôi con. Phần còn lại là phải làm, bị ép.

Tôi vẫn chưa học được cách giao tiếp với con khi còn trong bụng mẹ, lần tiếp theo sẽ làm được. Tôi bị áp lực giao tiếp hai chiều: hành động hay lời nói của tôi cần sự phản ứng đáp trả. (Không phản ứng cũng là đáp trả). Nên khi tôi chưa nhìn được mặt nó tôi gần như không thể làm được gì. Thật ra, chỉ là do tôi chưa biết nó là như thế nào nên chưa thể hình dung. Có thể chỉ là hình hài, là khuôn mặt, hoặc là sự “chính thức hiện diện”. Chứ khi Nai chào đời vào ngày này 3 năm trước tôi đã biết cách trao đổi với nó.

Ngôn ngữ chỉ là công cụ. Một công cụ rất mạnh cho việc trao đổi. Trước khi nó nói được thì dùng ngôn ngữ là vô nghĩa. Vẫn nên liên tục nói. Chỉ tôi là không. Tôi không thể nói khi không thể truyền cảm bằng lời. Nên tôi chỉ truyền cảm mà không nói. Lúc nó mới ra đời tôi chỉ thể hiện cảm xúc với nó. Lời nói, cho dù với ai, cũng vô nghĩa khi không có cảm xúc. Tôi xây dựng nền tảng cảm xúc cho Nai từ khi Nai mới sinh ra. Gọi là điều khiển, thì tôi điều khiển rất nhiều để mọi thứ theo như vậy: nhiều cảm xúc. Nói là của nền văn minh này, thì cảm xúc là bản năng của động vật.

Nhưng

Khi Nai nói được. Khi đứa bé nói được. Gánh nặng về giao tiếp mới hiện hình. Ba hoặc mẹ của đứa nào đó mới đột ngột nhận ra (hoặc 20 năm sau mới nhận ra) mình không biết cách giao tiếp. Nói gì với đứa trẻ chỉ mới nói được một số chữ mà mỗi chữ cũng chỉ một? Làm sao hiểu đứa trẻ chỉ mới nói được một số chữ mà mỗi chữ cũng chỉ một? “Nó còn không biết nó nói gì”, nhận định bình thường của con người. Dĩ nhiên rồi, nó có biết nói đâu mà! Làm sao nó biết nó nói gì. Anh biết nói mà còn chưa biết anh nói gì. Chỉ là nó cố gắng truyền đạt cảm xúc của cái nó muốn, bằng cách nói, hoặc khóc khi thấy người nghe không thể hiểu. Nhiệm vụ của người nghe là phải hiểu, nhiệm vụ của người nghe luôn là phải hiểu. Luôn có thể hiểu, chỉ là không muốn, không biết cách.

Tôi giao tiếp với nó như vậy. Từ lúc Nai chưa nói được, chưa biết nói, chỉ biết thể hiện cảm xúc rồi yêu cầu ba nó hiểu. Có ông ba không hiểu, hiểu ít, và hiểu nhiều. Tôi hiểu hết.

Đôi khi tôi phải ừ đại, vì không nghe được nó nói. Nhưng vẫn biết là nó đang khẳng định một điều gì đó, do cảm xúc đó của nó rất rõ, mà đã từ lâu tôi hiểu là nó chỉ khẳng định những điều chắc chắn. Như ba nó chỉ khẳng định những điều chắc chắn, hoặc những điều ba nó sẽ làm tất cả để bảo đảm sự chắc chắn này. Cảm xúc nóng giận, vui vẻ, hài lòng, yêu hận đều luôn rất rõ dù ngôn ngữ không hiểu.

Ngoài những lần ừ đại, thì ba nó luôn hồi đáp tất cả âm thanh mà nó phát ra, bao gồm lời nói, vì ba nó luôn hiểu cảm xúc nó ra sao và muốn gì. Ba năm là hơn một ngàn ngày, ba nó chưa bao giờ không đáp trả. Đáp trả có thể là cố tình im lặng, nó nhìn mặt ba thì đã hiểu hơn ngàn lời, nhất là những cái nhăn mặt chiêu mày. Khi không thấy mặt ba, có thể do ba đang chở nên ngồi cùng hướng, nó sẽ quay lại nhìn nếu ba im lặng rồi hiểu. Sự đáp lại trong trao đổi này tạo ra giao tiếp. Giao tiếp thực sự cũng chỉ đến từ sự quan tâm.

Không quan tâm có nói cũng không nghe nhìn không thấy.

Không giao tiếp được với đứa trẻ, không có khả năng giao tiếp.

Giao tiếp được với đứa trẻ cũng không có khả năng giao tiếp với ông căm 50 tuổi.

Giao tiếp được với ông căm cũng không giao tiếp được với con chó.

Giao tiếp được với con chó cũng không bằng người giao tiếp được với cá.

Giao tiếp được với con cá, là gì so với cỏ cây.

Có viết được không?

Philosophy

Học giao tiếp với đứa trẻ

Giao tiếp được với con cá, là gì so với cỏ cây. Có viết được không?

Dec 14, 2024 5 min

Philosophy

Take nothing for granted

Không có điều gì là bình thường. Ai giúp mình việc gì cũng phải biết ơn.

Mar 12, 2024 1 min

Philosophy

Chuyện về lon Coca

Cái lon coca không đường mát lạnh lại là vũ khí lợi hại để đạt được 0.001% của Cryo Chamber.

Jan 11, 2024 2 min

Philosophy

Chuyện cái tô chìa khoá

Cái tô để đựng.

Jan 9, 2024 2 min

Philosophy

Mặt trời đang ở vị trí nào trên bầu trời

Tháng năm chưa nằm đã sáng, tháng mười chưa cười đã tối.

Dec 30, 2023 2 min

Philosophy

Cười như thế nào là đẹp nhất

Nụ cười khi thức dậy thấy người thương mình nhất vũ trụ nằm bên cạnh là đẹp nhất.

Dec 30, 2023 3 min

Philosophy

Unfathomable deathemperor

Đừng sống để người khác đo, hãy sống để bấy kỳ thước đo nào đặt cạnh mình đều sai.

Dec 27, 2023 2 min

Philosophy

Nova: sự hình thành của một ngôi sao

Tất cả những cái gì mới đều được xây trên tàn tích và dấu ấn của cái cũ.

Dec 24, 2023 3 min

Philosophy

Học

Có ích cho mình trước là vô ích. Vô ích là vô dụng. Vô dụng là vô học.

Dec 23, 2023 2 min

I come to work to prove a thing or two a day.

There's a famous line football commentators give players who excel on matches: He plays as if he has something to prove. Take Marcus Rashford against PSG on Mar 6, 2019, or David Beckham playing for England against Greece on on Oct 6, 2001 on the last match that decides the World Cup Qualification or his last season at Real Madrid (Netflix Beckham documentaries).

I go to work every day as I have many things to prove.

I like football, footballers and their work ethics. Software engineering isn't competitive sport but that thirst to perform is always useful everywhere. To show up, to be the one who takes actions and delivers.

Footballers are always restricted to playing in positions. Whoever performs best in their position AND out of it stands out. I don't like being fixed in positions and I'm not shackled by positions I'm put into.

2008, VNG. I was 24 years old. I had to prove I did not cause one of the most serious software bug ever. It was most serious to me. I never forget the doubts people put on me and the stresses I underwent. It would have killed my career, a very young one. I found the root cause, proved myself, learned lessons, evolved.

2021, Papaya Insurtech. I was 37 years old. I had been being under the hardships of losing loved ones. Then work tested me a little more. Proving yourself to people that doubts you is easy, proving to people that trust you but is losing it is pretty hard. Another battlefield. Many casualties and severely wounded. Live to fight another day.

Don't let yourself be in such situations again! I keep reminding myself everyday. Everyday.

The only way to not be doubted ever again is to prove yourself you're worthy. Everyday.

Work as if you have something to prove.

Philosophy

Tôi đi làm để chứng minh một hai điều

Hãy làm việc như thể bạn có điều gì đó để chứng minh.

Nov 4, 2023 3 min

Bóng đá tấn công thương hiệu Manchester United.

Cách MU xây dựng bóng đá tấn công có tới 99% sự tương đồng với các đội bóng khác (thủ môn có khả năng phát động phản công, 4 hậu vệ thấp nhất có thể tấn công, vân vân). 1% còn lại chính là thứ làm nên thương hiệu Manchester United: khao khát chiến thắng đến giây cuối cùng. Với khao khát đó, việc bị dẫn trước là chất kích thích cực mạnh cho mong muốn chiến thắng.

Chỉ có khao khát đó mới giúp MU 2 lần lập kỷ lục thắng 9-0. Ngay trong trận thắng 9-0 đầu năm nay, người ta thấy Scott Mctominay trong lúc ăn mừng thúc đồng đội thu bóng trong bàn thắng thứ 9 để trận đấu quay lại nhanh hơn.

Chỉ có khao khát đó mới giúp MU có số trận lội ngược dòng nhiều như năm nay.

Khao khát đó được áp lên tất cả con người sống và làm việc tại MU. Và ảnh hưởng đến những con người xem MU là tôn giáo của họ.

Khao khát mang thương hiệu Manchester United.

Philosophy

Khao khát mang thương hiệu Manchester United

Chỉ có khao khát đó mới giúp MU 2 lần lập kỷ lục thắng 9-0.

Apr 11, 2021 1 min

Philosophy

Cái chết của những kẻ ngạo mạn

Champions League tứ kết: bóng đá luôn cho kẻ mạnh dùng dao lâu cơ hội siết cổ kẻ ngạo mạn vào góc tường.

Mar 8, 2019 4 min

Philosophy

May mắn là gì?

Năm 2015, chạy xe từ Khánh Hoà ra Hà Nội một mình, mình học được rằng may mắn là thành quả của sự cố gắng — It's Fergie Time.

Mar 6, 2019 2 min

Ngày hôm qua, đọc đoạn của chú Ngọc viết về đi du lịch một mình cảm thấy chú viết hay. Nhưng trong lòng vẫn thấy có gì đó.

Năm 2015 mình quyết định đi một mình từ Nha Trang ra Hà Nội. Vốn không phải là một người có kế hoạch tốt nên nếu theo chú Ngọc viết thì mình cũng chả dũng cảm gì. Không lo lắng thì không sợ hãi. Không sợ gì thì cần gì dũng cảm. Vậy là mình đi.

Đi xong mới thấy mình dũng cảm. Dũng cảm một mình. Không điện thoại, không internet. Lúc đó mình thật sự một mình.

Trong một thời đại mà con người ta luôn kết nối thì sự không kết nối trở nên cần thiết. Luôn kết nối tạo nên ảo giác lúc nào cũng có người bên cạnh. Có người bên cạnh là tốt, dành thời gian cho mình cũng có ý nghĩa. Người ta nói thời gian là tiền bạc, vì nếu dành thời gian đi chơi để kiếm tiền ắt sẽ sinh ra tiền. Thời gian là tri thức, vì nếu không kiếm tiền mà dành thời gian để học ắt sẽ học thêm nhiều điều. Thời gian là tình cảm, vì nếu không học không kiếm tiền thì có nhiều thời gian để cho yêu thương. Người ta hay nói hãy giành nhiều thời gian cho những người mình yêu thương.

Chuyến đi năm đó lần đầu tiên mình đi xa một mình. Lần đầu tiên mình dành thời gian yêu thương bản thân mình. Cũng giống như khi giành nhiều thời gian cho một người nào đó, mình hiểu người đó hơn. Mình cũng đã hiểu mình hơn.

Hãy dũng cảm đi một mình, dũng cảm để yêu thương. Vì thời gian của mỗi người là hữu hạn.

Philosophy

Dũng cảm đi một mình

Năm 2015 mình đi một mình từ Nha Trang ra Hà Nội. Không điện thoại, không internet. Lần đầu tiên mình dành thời gian yêu thương bản thân.

Mar 5, 2019 2 min

Philosophy

Tâm sự của người chuyên nhóm lửa

Đêm qua đi gom củi, bạn nói mình cháy lớn nhưng mau tàn. Mình đã buồn, rồi nghĩ lại — mình cũng nhóm được cho nhiều khúc củi khó cháy khác bốc lửa.

Jan 28, 2018 1 min

Philosophy

Không phải làm game, làm tiền thôi

Ngành game là để bán những trải nghiệm tương tác tuyệt vời cho người chơi — nhìn bảng doanh thu mobile mà không tuyệt vọng mới lạ.

Aug 13, 2016 1 min

Philosophy

Câu chuyện vị tướng và đoàn kỵ binh

Vị tướng uyên bác nhưng không biết cây nào đáng đốn. Có khi bảo cắt cỏ tìm thỏ, có khi đi câu cá, có khi săn chim, có khi đào vàng.

Apr 14, 2013 3 min

Philosophy

Big things start small

Project ambition lớn thì lúc đầu rất không rõ ràng. Cái gì làm chắc chắn thành công thì khi thành công sẽ không vang dội.

Jul 2, 2012 2 min

Philosophy

Big things have small beginnings

Niềm tin, trí tưởng tượng, sự kiên nhẫn. Mơ lớn, bắt đầu nhỏ. Đừng chém chết giấc mơ của tôi khi tôi chưa kịp đặt chân lên mặt trăng.

Jun 25, 2012 3 min