Học giao tiếp với đứa trẻ

Học giao tiếp.

Muốn thử trình độ giao tiếp, hãy giao tiếp với đứa trẻ.

Đại đa số đều nản kèo, nhất là những đứa chưa phải nuôi con. Phần còn lại là phải làm, bị ép.

Tôi vẫn chưa học được cách giao tiếp với con khi còn trong bụng mẹ, lần tiếp theo sẽ làm được. Tôi bị áp lực giao tiếp hai chiều: hành động hay lời nói của tôi cần sự phản ứng đáp trả. (Không phản ứng cũng là đáp trả). Nên khi tôi chưa nhìn được mặt nó tôi gần như không thể làm được gì. Thật ra, chỉ là do tôi chưa biết nó là như thế nào nên chưa thể hình dung. Có thể chỉ là hình hài, là khuôn mặt, hoặc là sự “chính thức hiện diện”. Chứ khi Nai chào đời vào ngày này 3 năm trước tôi đã biết cách trao đổi với nó.

Ngôn ngữ chỉ là công cụ. Một công cụ rất mạnh cho việc trao đổi. Trước khi nó nói được thì dùng ngôn ngữ là vô nghĩa. Vẫn nên liên tục nói. Chỉ tôi là không. Tôi không thể nói khi không thể truyền cảm bằng lời. Nên tôi chỉ truyền cảm mà không nói. Lúc nó mới ra đời tôi chỉ thể hiện cảm xúc với nó. Lời nói, cho dù với ai, cũng vô nghĩa khi không có cảm xúc. Tôi xây dựng nền tảng cảm xúc cho Nai từ khi Nai mới sinh ra. Gọi là điều khiển, thì tôi điều khiển rất nhiều để mọi thứ theo như vậy: nhiều cảm xúc. Nói là của nền văn minh này, thì cảm xúc là bản năng của động vật.

Nhưng

Khi Nai nói được. Khi đứa bé nói được. Gánh nặng về giao tiếp mới hiện hình. Ba hoặc mẹ của đứa nào đó mới đột ngột nhận ra (hoặc 20 năm sau mới nhận ra) mình không biết cách giao tiếp. Nói gì với đứa trẻ chỉ mới nói được một số chữ mà mỗi chữ cũng chỉ một? Làm sao hiểu đứa trẻ chỉ mới nói được một số chữ mà mỗi chữ cũng chỉ một? “Nó còn không biết nó nói gì”, nhận định bình thường của con người. Dĩ nhiên rồi, nó có biết nói đâu mà! Làm sao nó biết nó nói gì. Anh biết nói mà còn chưa biết anh nói gì. Chỉ là nó cố gắng truyền đạt cảm xúc của cái nó muốn, bằng cách nói, hoặc khóc khi thấy người nghe không thể hiểu. Nhiệm vụ của người nghe là phải hiểu, nhiệm vụ của người nghe luôn là phải hiểu. Luôn có thể hiểu, chỉ là không muốn, không biết cách.

Tôi giao tiếp với nó như vậy. Từ lúc Nai chưa nói được, chưa biết nói, chỉ biết thể hiện cảm xúc rồi yêu cầu ba nó hiểu. Có ông ba không hiểu, hiểu ít, và hiểu nhiều. Tôi hiểu hết.

Đôi khi tôi phải ừ đại, vì không nghe được nó nói. Nhưng vẫn biết là nó đang khẳng định một điều gì đó, do cảm xúc đó của nó rất rõ, mà đã từ lâu tôi hiểu là nó chỉ khẳng định những điều chắc chắn. Như ba nó chỉ khẳng định những điều chắc chắn, hoặc những điều ba nó sẽ làm tất cả để bảo đảm sự chắc chắn này. Cảm xúc nóng giận, vui vẻ, hài lòng, yêu hận đều luôn rất rõ dù ngôn ngữ không hiểu.

Ngoài những lần ừ đại, thì ba nó luôn hồi đáp tất cả âm thanh mà nó phát ra, bao gồm lời nói, vì ba nó luôn hiểu cảm xúc nó ra sao và muốn gì. Ba năm là hơn một ngàn ngày, ba nó chưa bao giờ không đáp trả. Đáp trả có thể là cố tình im lặng, nó nhìn mặt ba thì đã hiểu hơn ngàn lời, nhất là những cái nhăn mặt chiêu mày. Khi không thấy mặt ba, có thể do ba đang chở nên ngồi cùng hướng, nó sẽ quay lại nhìn nếu ba im lặng rồi hiểu. Sự đáp lại trong trao đổi này tạo ra giao tiếp. Giao tiếp thực sự cũng chỉ đến từ sự quan tâm.

Không quan tâm có nói cũng không nghe nhìn không thấy.

Không giao tiếp được với đứa trẻ, không có khả năng giao tiếp.

Giao tiếp được với đứa trẻ cũng không có khả năng giao tiếp với ông căm 50 tuổi.

Giao tiếp được với ông căm cũng không giao tiếp được với con chó.

Giao tiếp được với con chó cũng không bằng người giao tiếp được với cá.

Giao tiếp được với con cá, là gì so với cỏ cây.

Có viết được không?