Tự do hay quản lý?

Ngồi nhậu với mấy ông bạn già lúc não cũng tranh cãi quyết liệt mới vui bù những lúc khác một người nói người kia ậm ừ: Dạ dạ anh nói sai tận sao hoả mà em cũng không muốn cãi lại đâu.

Toàn đầu bạc U50 nên ai cũng có một vài mụn con trừ người không muốn có con nên chủ đề sôi nổi nhì rõ ràng là chuyện con cái! Sôi nổi nhất luôn là phần mềm nhưng do tôi luôn thắng nên không cần kể ở đây. Chuyện là quản lý dạy dỗ con như thế nào trong thời đại công nghệ thông tin “mới quá so với mấy ông già”? Chứ có mới gì đâu? ChatGPT, Tiktok, Pornhub, Youtube, con mẹ gì đó sẽ ra đời ngày mai, quản lý những thứ này sao giờ?

Tôi đéo biết! Là vì con tôi mới hai tuổi tôi biết mẹ gì mà nói! Nó mới hai tuổi biết mẹ gì mà lo! Nên tôi thích nghe mấy anh con chưa 18 tuổi tranh luận.

Tôi không biết gì. Nhưng tôi biết một vài câu chuyện thế này:

Ba tôi dạy lớn lên con muốn cầm chổi quét rác, cầm tờ vé số, cầm xô múc cát phụ hồ, hay cầm viết ký tên? Con hãy liệu mà sống chứ không thì cầm tô mà ăn xin! Cuối cùng viết tôi cũng không thèm cầm, tôi cầm bàn phím ảo!

Má tôi buôn bán ở ven sông, tối đi sớm sáng về muộn. Năm 2003 xin bả hai ngàn đô la Mỹ đi học hai năm môn lập trình viên. Bả nói: tao cũng không biết đó là gì, tao trùm chợ Vĩnh Long (chợ không nhỏ) mà hỏi ai cũng không biết môn đó là gì. Thôi thì má cho con đi học đại chứ biết sao giờ! Hết 2004 tôi đã kiếm đủ tiền bù lại tiền học dị chi là 6 cây vàng ngày đó!

Tôi không biết cuộc sống của mấy bạn ra sao, chứ tôi luôn phải tự sống. Không có gì ăn phải kiếm cơm nguội đi xin nước mưa chan vô mà ăn. Không phải vì nhà không có gì mà chẳng qua tôi không biết nấu gì hết. Thế là phát hiện ra nước mưa ngon quá xá khi chan thêm nước tương! Học cấp 2 đế cấp 3 tôi tự học không ai kèm cặp, tha hồ đi chơi điện tử. Ba, má, chị biết khỉ gì về điện tử mà cản. Có cản cũng không cản được. Tôi chỉ cần học giỏi một chút là được tự do “đi học thêm” ngay.

“Nhưng mà mày không quản nó hư!” Đúng! Hư vô cùng. Cắp tiền, trốn học thêm, ngủ công viên, thi rớt đại học, đá gà, đánh bài, nhậu nhẹt, bia ôm, gái gú, hút chích. Tôi chơi đủ hết!

Nhưng vì sao đứa con út như tôi lại luôn thành công hơn anh chị nó? Vì ba má tôi bận quản lý kèm cặp hai anh chị tôi! Hai đứa bây phải như vầy, phải như kia, phải làm, phải học, phải phải phải. Tôi phải mặc quần áo cũ của ông anh, sách cũ của ông anh, giấy còn thừa của ông anh! Tôi không có nhiều tài nguyên cho riêng tôi. Tôi luôn phải tranh dành sự chú ý của ba má cho nên cơ hội để tôi trở thanh hư hỏng vì entitlements (éo biết dịch là gì, tạm gọi là “tự xem mặc nhiên là tao được vậy”) là không có vì anh chị em của tôi sẽ cho tôi một trận! Và tôi đã bị cho rất nhiều trận vì được ba má cưng chiều hơn. Ông anh ba đã từng kê dao lên cổ vì tôi…không rửa chén. Bà chị thì đánh đập không thương tiếc và cho tôi cơ hội ngủ ở nhà bảo tàng mà mém nữa bị bê đê đút đít! Hoặc miệng, ai biết nó sẽ làm gì?

Thế lý nào một đứa thành công và khôn ngoan lại là được sự kèm cặp của ba má nó nếu ba má nó còn sống. Những đứa bạn tôi như DJ bị mẹ bỏ lăn lóc ngoài đường (thật ra là nhà sách) giờ sắp thành công dân của thế giới so với ông anh đụng tay vào đâu là thành bại đó. Như Violet ba mất trước 18t thành nữ tướng trong nhà ngoài phố. Như thằng CEO bị anh hai đánh cho ra bã (thua tôi tí) giờ hiền lành tốt bụng chả đánh được ai.

Không tin lời tôi thì hãy tin lời cái ông nội Jordan Peterson nói về điều này https://youtu.be/Zl7h7fOSsPE?si=vXVi9fPPEq3_d0xU&t=03m45s.

Nếu mấy anh đề cao do tôi tự học giỏi và may mắn thì tôi cũng rất cảm kích. Nhưng mà may mắn chỉ đến với người luôn sẵn sàng chớp lấy thời cơ. Thằng đói khổ - khát nước phải múc nướng mương uống để không chết - như tôi thì tôi chớp lấy tất cả may mắn!

Nhưng mà cũng phải dạy tụi nhỏ chứ! Đúng! Mà dạy nha chứ không phải lại gần cây quạt máy là sợ đứt tay không cho lại gần.

Vậy dạy gì?

Ba tôi dạy tôi làm người:

Chọn bạn mà chơi.
Không bạn bè nào hơn anh em ruột thịt.
Phải biết chữ nghĩa mới nên người.
Nghèo cũng không bao giờ được làm ăn mày.
Giúp người khác chưa chắc người ta nghĩ mình tốt.
Sung sướng có người mang đồ cho ăn không phải làm gì. Nhưng vẫn phải nhai.
Lâu lâu nhớ uống nước mát nhe con.
Tết nhớ về thắp nhang bàn thờ tổ tiên dòng họ.
Không ở gần, không phải chuyện của mình thì mình có nói cũng không được.
Phải biết yêu động vật, nhưng yêu chim không phải là bắt chim về chuồng của mình. Nếu có bắt phải chăm cho thật tốt không để chim chết đói.
Đi thưa về chào.
Chuyên tâm vào công việc, việc gì cũng chuyên tâm.
Hãy như Quan Công!
Một chữ thật, không chữ xạo!
Thẳng thắn có thể giết chết con.
Sống phải biết những người xung quanh.

Ba dạy tôi nhiều lắm, vài câu vậy đó. Nhớ mãi suốt đời làm theo. Chứ để ổng còn sống rồi biết tôi huyên thiên trên cái Facebook xàm xí này thì tôi đã bị đòn nhừ tử.

Có khi được vậy tôi đã đỡ phải viết!

Freedom or control?

Ba taught me a lot, just a few lines like these. I remember them my whole life and live by them.

Conjured Translation Translated from Vietnamese by Claude. Original thoughts are entirely the author's.
Đọc Bản Gốc →

Freedom or control?

Sitting and drinking with my old buddies, the fun is always in the fierce arguing — the other times it's one guy talking while the other just mumbles: Yes yes brother, you're wrong all the way to Mars but I don't even feel like pushing back.

All of us are graying U50s so everyone has a kid or two, except the ones who don't want any, so the second most heated topic is obviously the kids. The most heated is always software but since I always win we don't need to go there. The thing is, how do you manage and raise kids in this information-tech age that's "way too new for us old guys"? What's even new about it? ChatGPT, TikTok, Pornhub, YouTube, whatever the hell comes out tomorrow — how do you manage all this now?

I have no fucking clue! Because my kid is only two years old and I know nothing to say! She's only two, what's there to worry about! So I love listening to these guys whose kids aren't even 18 yet argue about it.

I don't know anything. But I know a few stories like these:

My ba taught me: when you grow up, do you want to hold a broom and sweep trash, hold a lottery ticket, hold a bucket of sand helping masons, or hold a pen and sign your name? Figure out how to live, or else you'll end up holding a bowl and begging! In the end I didn't even bother holding a pen — I hold a virtual keyboard!

My má ran a stall by the river, leaving early at night and coming home late in the morning. In 2003 I asked her for two thousand US dollars to go study programming for two years. She said: I don't even know what that is, I'm the boss of Vĩnh Long market (not a small market) and I asked everyone and nobody knows what that subject is. Fine, má will let you go study whatever it is, what else can I do! By the end of 2004 I'd earned back the tuition, which at the time was six taels of gold!

I don't know how your life was, but I've always had to fend for myself. Nothing to eat, I'd have to scrounge cold rice and pour rainwater over it to eat. Not because there was nothing at home, but because I didn't know how to cook anything. That's how I discovered rainwater tastes incredible with a splash of soy sauce! From middle school through high school I studied on my own — nobody tutored me — free to go play video games. Ba, má, my sister — what the hell did they know about electronics to stop me. And even if they'd tried, they couldn't have. I only had to get slightly good grades to earn the freedom to "go to extra classes."

"But then you don't control him, he goes bad!" Correct! Bad as hell. Stealing money, skipping extra classes, sleeping in parks, flunking the college entrance exam, cockfighting, gambling, drinking, bar girls, chasing girls, drugs. I did it all!

But why did the youngest kid like me end up more successful than my older siblings? Because ba and má were busy managing and tutoring my older brother and sister! You two have to be like this, have to be like that, have to do this, have to study, have to, have to, have to. I had to wear my brother's hand-me-down clothes, his used books, his leftover paper! I didn't have many resources of my own. I always had to fight for ba and má's attention, so the chance for me to turn rotten from entitlements (don't know how to translate it, let's call it "taking for granted that this is owed to me") was zero, because my siblings would give me a beating! And I got plenty of beatings for being the spoiled one. My older brother once held a knife to my neck because I… didn't wash the dishes. My older sister beat me without mercy and gave me the chance to sleep at the museum where I almost got butt-raped by some gay guy! Or maybe my mouth, who knows what he would've done?

So how could a successful and wise kid be the one raised under his parents' tight control, if his parents are even still alive? My friends like DJ, whose mother abandoned him on the street (actually at a bookstore), is about to become a citizen of the world compared to my brother who touches something and it turns to ruin. Like Violet, whose ba died before she was 18 — she became a general both inside and outside the house. Like the CEO whose older brother beat him to a pulp (a bit less than me) — now he's gentle and kind, can't beat anyone.

If you don't believe me, believe grandpa Jordan Peterson talking about this https://youtu.be/Zl7h7fOSsPE?si=vXVi9fPPEq3_d0xU&t=03m45s.

If you want to chalk it up to me self-studying well and being lucky, I appreciate that too. But luck only comes to people always ready to grab the chance. A starving kid dying of thirst — the one who has to scoop ditch water to drink or die — like me, I grab every piece of luck!

But you still have to teach the kids! Right! But teach, not panic every time they get near the fan afraid they'll lose a finger and forbid them from going near.

So what do you teach?

My ba taught me how to be a person:

Choose your friends carefully.
No friend is closer than blood siblings.
You must know words and letters to become somebody.
No matter how poor, never be a beggar.
Helping others doesn't mean they'll think you're good.
It's a blessing when someone brings you food and you don't have to do anything. But you still have to chew.
Every now and then, remember to drink some cooling herbal water, son.
On Tết, remember to come home and light incense at the ancestors' altar.
If it's not near you, not your business, then even if you speak up it won't help.
You must love animals, but loving birds doesn't mean catching them for your own cage. If you must catch one, take good care of it, don't let it starve.
Greet when you arrive, say goodbye when you leave.
Focus wholeheartedly on your work, on every task.
Be like Quan Công!
One word of truth, not a single word of lies!
Being too blunt can get you killed.
Living, you must know the people around you.

Ba taught me so much, just a few lines like these. I remember them my whole life and live by them. If he were still alive and saw me rambling on this dumb Facebook thing, I'd have gotten the beating of my life.

Maybe if that were the case I wouldn't have to write!

Illuminate this memory

Owl Post

Receive new memories by owl. No spam, no dark magic.

No comments yet

Owl post is moderated and may take a moment to arrive.

Phù phép bởi CC